Trong tín ngưỡng thờ cúng bách thần của người Việt, thì tín ngưỡng thờ thủy thần trong đó thần Nam Hải/Ông Nam Hải/Cá Ông (tức cá Voi) được người dân thờ tự phổ biến ở những vùng có ngư dân làm nghề biển. Đối với cư dân vùng biển khu vực miền Trung và Nam Trung bộ, tín ngưỡng thờ cúng thần Nam Hải vẫn được bảo lưu và thực hành trong đó có địa bàn tỉnh Khánh Hòa. Thông qua việc tìm hiểu tư liệu Hán Nôm hiện còn tại các di tích thờ cúng cá ông trên địa bàn tỉnh Khánh Hòa, chúng tôi muốn cung cấp một số nội dung của tín ngưỡng này còn được người dân nơi đây gìn giữ qua các đời.

Đình Ngọc Hội tọa lạc tại tổ 12, Khóm Lư Cấm, phường Ngọc Hiệp, thành phố Nha Trang, tỉnh Khánh Hòa. Xưa kia, thôn Ngọc Hội thuộc địa phận thôn Ngọc Toản – một trong những địa danh xuất hiện sớm nhất trong địa dư chí của tỉnh Khánh Hòa[1]. Tại nhà thờ Hậu hiền đình Ngọc Hội hiện nay, còn lưu giữ được một bia đá khắc dựng vào năm Canh Thân, niên hiệu Tự Đức năm thứ 13, tức năm 1860. Bia có tiêu đề: 玉 瓚 村 碑 記 Ngọc Toản thôn bi ký – Bia ghi chép thôn Ngọc Toản. Tác giả của văn bia này là vị Cử nhân khoa Nhâm Tý quê ở Thanh Hóa thừa lệnh soạn khi đương là giáo thọ phủ Diên Khánh, có tên hiệu là Lãng sĩ Khương Thọ phủ. Văn bia này được Đỗ Cấn trai, (tức Đỗ Thúc Tĩnh), quê ở La Khê, tỉnh Quảng Nam, khi đó ông giữ chức Hồng lô tự khanh, lãnh Bố chánh sứ tỉnh Khánh Hòa hiệu chính.

Cùng với Thánh địa Mỹ Sơn ở phía Bắc, Tháp Bà Pô Nagar ở phía Nam trở thành hai thánh đô của vương quốc Chămpa. Kể từ thế kỷ thứ VIII, Pô Nagar trở thành thánh địa của miền Nam Chămpa, từ một đền thờ Shiva, trở thành đền thờ Mẹ xứ sở của vương quốc Chămpa và từ thế kỷ XVII được người Việt sử dụng, gìn giữ di tích như một phần không thể thiếu trong đời sống tâm linh.